Sağlık

Varikosel : Nedir, Belirtileri ve Tedavisi

Varikosel : Nedir, Belirtileri ve Tedavisi

Erkeklerde görülen varikosel bir testis rahatsızlığıdır. Erkek hastaların kısırlık sorunu ile doktora başvurması sonucunda yaklaşık %35 hastaya varikosel teşhisi koyulur. Varikosel, testislerdeki toplardamarın varisleşmesidir. Hastalık ağrılı şişlik ve şekil bozukluğu şeklinde ortaya çıkmaktadır. Mutlaka doktora müracaat edilmesi ve mutlaka tedavi görülmesi gereken bir hastalıktır.

Varikosel Belirtileri Nelerdir?

Varikosel bir çeşit varis rahatsızlığı olduğundan damarlarda genişleme olur. Bu genişleme bir süre sonra dışarıdan görünecek şekilde testiste şişlik oluşturur. Şişlik ile birlikte testiste ağrı ve belirgin varis şekli meydana gelir. Hastalığın teşhisinde önemli olan bu bulguların yanında her hastada görülmese de zaman zaman bazı hastalarda testislerde sıcaklık, yanma hissi ve terleme de görülebilir.

Varikosel Ağrısı Nasıldır?

Bu rahatsızlık genellikle kasık bölgesinde görülen ve testislerde de hissedilen sert ve kuvvetli bir ağrıdır. Şiddeti arttıkça ağrı kasıklardan bacağa doğru yayılabilir. Çok şiddetli olmayan ağrılar ağrı kesiciler ile giderilebilir. Fakat şiddetli ağrılarda ağrı kesiciler bile hafifletici etkisi dışında ağrıyı tamamen geçirmez. Ancak kasıklarda hissedilen her ağrı varikosel değildir. Kimi zaman idrar kanalına girmiş böbrek taşları ağrısı ve fıtık ağrısı ile karıştırılabilir. Ayrıca uzun süre yürümek, çok ayakta kalmak, cinsellik sonrası ve fazla spor yapmakta erkeklerde zaman zaman kasık ağrısına sebep olabilir. Bunun için önce hastanın şikayetleri dinlenir ardından kan ve idrar tahlilleri yapılarak teşhis doktor tarafından koyulur.

Varikoselde Testis Görüntüsü Nasıl Olur?

İlk başlarda sadece ağrı şeklinde kendini gösteren varikosel, testislerde şekil bozukluğu yapmaz. Fakat rahatsızlık ilerledikçe testislerdeki damarlar daha da genişler ve testiste şişlik oluşarak genişleyen damarlar dışarıdan görülebilecek duruma gelir.

Varikosel Neden Olur?

Genellikle 20 yaşından sonra ortaya çıkan varikosel hastalığının nedeni bilinmemektedir. Kısırlık problemi yaşayan erkeklerin yarısında görülen hastalık, çocuk sahibi erkeklerde bile %20 oranında görülmektedir. %90 sol testiste görülen varikosel, %10 her iki testiste ya da sadece sağ testiste görülür. Fakat testislerden sadece birinde bile varikosel görünse de bir süre sonra diğer testisi de etkilemektedir.

Normalde testislerde olan toplarda damarlardaki kanın geri akmasını önleyen kapakçıklar bulunmaktadır. Bu kapakçıklar sayesinde kan geriye dönmeden tek bir yöne akmaktadır. Fakat kapakçıklarda bir problem oluşması sonucunda, kanın geriye akmasına ve basınç yapmasına yol açar. Geriye akan kan birikir ve birikme sonucu damarlar genişleyerek varis oluşur. Sol taraftaki toplar damarların ana damara kan boşalttığı yer diktir ve bu yüzden kan rahat boşalamaz böylece birikme yapar. Bu sebeple de sol testiste varikosel rahatsızlığının görülme olasılığı daha fazladır.

Varikosel Daha Çok Kimlerde Görülür?

Varikosel görülen belli bir kitle olmasa da bazı riskli gruplar ve hastalığı tetikleyen durumlar vardır.

  • Obezite boyutunda şişman kişiler,
  • Ağırlıkla çalışan, ağır sporlar yapan ve karın basıncını arttıran sporları yapan sporcular,
  • Sürekli ayakta bulunan polis, öğretmen gibi meslek grupları,
  • Kronik kabızlık yaşayan (uzun süre tuvalette oturarak ıkınma yapan) kişiler,
  • Bacak varisi görülen kişilerde varikosel görülme oranı çok daha fazladır.

Varikosele İyi Gelen Besinler Var mıdır?

Varikosele iyi gelen ya da tedavi eden herhangi bir besin ya da beslenme şekli yoktur. Sadece kabızlık ve ıkınma varikosel hastalığını tetiklediği için, hastaya kabızlığa iyi gelen ve kabızlık çekmesini engelleyen besinleri tüketmesi önerilir. Böylece, sadece riskin azaltılması söz konusu olabilir.

Varikosel Nasıl Anlaşılır?

Daha çok kısırlık şikâyeti ile ortaya çıkan rahatsızlıkta, hastalar kendi kendini de muayene edebilir. Testiste, şişlik, damarların belirmesi ve ağrı ile kendini belli eder. Bunun dışında efor gerektiren (spor, koşma, fazla yürümek, fazla ayakta durmak, cinsel aktivite) sonrasında ağrılar hissetmek varikosel rahatsızlığının işaretlerindendir. Bu gibi durumlarda doktora gitmek en doğru davranıştır.

Varikosel Kısırlığa Neden Olur Mu?

Her varikosel rahatsızlığı kısırlık nedeni değildir. Fakat kısırlık nedeni olduğu durumlarda da tedavi edilebilirliği vardır. Doktorun ameliyat kararı verdiği durumlarda, %75 oranında iyileşme görülebileceği gibi %25 olumsuz sonuç olabileceği konusunda hasta bilgilendirilmelidir. Yani ameliyat olunması durumunda %100 iyileşme garantisi bulunmamaktadır ve hastaya bu söylenmelidir.

Varikosel Sertleşmeye Engel Midir?

Varikosel özellikle ilerlemiş durumda ise sertleşmeye engeldir. Çünkü kronikleşmiş ve ilerlemiş varikosel, sperm üretimini azalttığı gibi erkeklik hormonu (testosteron) üretimini de azaltır. Dolayısıyla testosteron azalması, cinsel istek kaybına yol açtığı gibi sertleşmeye de engeldir.

Varikosel Muayenesi Nasıl Olur?

Varikosel muayenesi uzman doktor tarafından hastayı elle ve gözle muayene ederek yapılır. Hasta ayakta dik pozisyonda iken testisler ve penis gözlemlenir. Oturur ve ıkınma pozisyonunda ise hem göz ile hem elle muayene edilir. Oturma ve ıkınma pozisyonlarında damar yapısında bir genişleme olup olmadığı doktor tarafından gözlemlenir. Doktor muayenesinden sonra, hastadan ‘’skrotal doopler ultrasonografi’’ istemesi varikosel hastalığının derecesini belirlemek için ve ameliyat olup olunmayacağına karar vermek için gerekli olmaktadır.

Varikoselin Dereceleri Nelerdir?

Varikosel 3 evreli bir hastalıktır.

  1. Evre; Hasta ayakta muayene edildiğinde hiçbir belirti gözlemlenmez. Fakat ıkınma pozisyonunda varikosel el ile muayenede tespit edilebilir.
  2. Evre; Hasta ayakta muayene edildiğinde varikosel gözle hafif gözlemlenir. Ikınma pozisyonunda damarlar gözle görülür şekilde şiştir. 2. Evrede elle muayeneye gerek kalmadan birkaç pozisyonda hastalık gözlemlenir.
  3. Evre; Hasta hiçbir pozisyona sokulmadan sadece ayakta gözlemlendiğinde varikosel çok belirgin olarak kendini gösterir.

Tüm bu belirtilerin ve doktorun teşhisinin yanında hastanın ağrı şikayetleri de var ise varikosel hastalığının derecesi ve teşhisi kesin olarak koyulur.

Varikosel Teşhisi Konulduktan Sonra Neler Yapılması Gerekir?

  • Hastalığın teşhisi koyulduktan sonra testis boyutları arasında hem boyut olarak hem de kıvam olarak fark olup olunmadığına bakılır.
  • Sperm semen analizi testi yapılır. Yani hastadan alınan spermin miktarı, şekli, kıvamı ve davranışları gözlemlenir. Şayet sperm semen testinde herhangi bir sorun çıkmaz ise hastanın ameliyat olunup olunmayacağına karar verilir.

Varikosel Hangi Derecede Ameliyat Gerektirir?

Ameliyat kararı varikoselin derecesine bakılarak verilemeyeceği gibi hastadan hastaya göre de değişkenlik gösterir. Çünkü bazı durumlarda 1. Evrede bile hasta ameliyat edilmesi gerekirken, Son evrede yani 3. Evrede dahi ameliyata gerek görülmediği durumlar vardır. Doktor muayenesinin yanı sıra yapılan tahliller ve laboratuvardan gelecek sonuçlara göre karar verilen bir durumdur.

Varikosel Tedavisi Nasıl Yapılır?

Hastalığın teşhisi koyulduğunda laboratuvardan gelecek sperm semen analizi sonucunda sperm parametrelerinde bozulma başladı ise ya da sınırda ise, hastaya destek tedaviler önerilir. Öncelikle hastanın sperm parametresini bozacak sigara, alkol ve kimyasal maddelerden uzak kalması gerekir. Düzenli ve sağlıklı beslenmesi önerilir. Sperm kalitesini artıracak antioksidan ilaçlar ile takviye destek ilaçlar verilerek tedavi edilir.

Fakat, teşhis sonucunda hastada hem kısırlık varsa hem de sperm semen analizi sonucunda (sperm kaybı yaşanması, tamamen kaybolması ve spermde şekil kaybı olması) gibi olumsuz durumlar gözlemlenirse hasta ameliyat edilerek tedavi edilir.

Hangi Hastalar İçin Varikosel Ameliyatı Kararı Verilir?

Varikosel teşhisi hastaya koyulduktan sonra, yani önce doktor muayenesi sonra tahlil sonuçlarına göre varikosel teşhisi kesinleşirse hastalığın durumu ve hastanın şikayetlerine orantılı ameliyat kararı verilebilir.

Ameliyat edilecek hastada bulunan belirtiler nelerdir;

  • Öncelikle hastada kısırlık sorunu olması gerekir.
  • Doopler Ultrasonografi sonucunda damar genişliğinin 3mm ve üzerinde çıkması,
  • Sperm analizinde sperm parametrelerinin bozuk çıkması,
  • Doopler Ultrasonografi incelemesinde kanın damarda geri kaçtığının tespit edilmesi durumunda ameliyat kararı hasta için uygun olan tedavi yöntemidir.

Sadece testis ağrısı çeken hastalar için ameliyat uygun değildir. Testis ağrısı için başka sebepler olabileceği için her testis ağrısı varikosel olmayacağı için önce sebebinin araştırılması gerekir.

Varikosel Ameliyatı Nasıl Yapılır?

Ameliyat öncesinde hastaya bazı tahliller yapılarak ameliyata ve narkoza hazırlıklı olup olmadığı kontrol edilir. Şayet ameliyat olması için hastanın tüm şartları uygun ise, ameliyat mikro cerrahi yöntemi ile yapılmaktadır. Hastanın kasık bölgesinden 2-2,5 cm kadar bir kesik açılarak hastanın testislerine giriş yapılır. Testislerdeki damarlara bu yöntemle ulaşılır. Mikroskop ile genişletilmiş damarlar diğer damarlardan ayrılarak bağlanır ve ameliyat bu şekilde tamamlanır.

Varikosel Ameliyatı Ne Kadar Sürer?

Ameliyat mikro cerrahi yöntemi ile yapılır ve testislere girildiğinde o testiste bulunan tüm damarların bağlanması gerekir. Tek taraftaki testisin ameliyat edilmesi ya da iki taraftaki testisinde ameliyat edilmesi gibi durumlara göre ameliyat süresi değişkenlik gösterir. Şayet ameliyat tek testise uygulanacaksa ameliyat 1-1,5 saat kadar sürer. Fakat her iki testise de uygulanacaksa bağlanacak damar sayısı ile alakalı olarak ameliyat 2-2,5 saat kadar sürer.

Varikosel Ameliyatının Riskleri Var mıdır?

Varikosel ameliyatında en önemli risk testis atardamarlarının bağlanması ve buna bağlı olarak ameliyat sonrasında testislerde küçülme ve kanlanmada bozulma olmasıdır.

Fakat varikosel ameliyatı mikro cerrahi yöntemi ile yapıldığı için bu tür olumsuz komplikasyonların olma oranı çok düşüktür. Çünkü mikro cerrahi yönteminde atardamar ve toplar damar ayrımı çok net yapılabilir. Mikro cerrahi yönteminde hidrosel denilen testislerde sıvı toplanması olasılığı da yok denecek kadar azdır.

Ameliyatta yaşanacak kadar komplikasyonlar yok denecek kadar az olsa da ameliyat sonrası yaşanabilecek olumsuzluklar göz ardı edilmemelidir. Ameliyat sonrası enfeksiyon oluşması, kanama oluşması gibi durumlar görülebilir. Bunun için sterilizasyona dikkat edilmesi gerekir. Çok sık ve kontrollü olarak kanama kontrolünün yapılması ise son derece önemlidir.

Ameliyat sonrasında sterilizasyona dikkat ettikten sonra korkulacak bir risk faktörü yoktur.

Varikoselin Farklı Tedavi Yöntemleri Var mıdır?

Varikoselin ilerlememiş durumlarında ve sadece hafif ağrı olan durumlarda destekleyici ilaçlar ile tedavi edilebilir.

Bunun dışında varikosel embolizasyonu ismi verilen kasıktan radyoloji yöntemi ile girilerek yapılan yöntem de vardır. Bu yöntemle kasıktan damarların içerisine girilerek tıkayıcı madde enjeksiyonu yapılabilir. Fakat bu yöntem biraz riskli olup uzman doktorlar tarafından da çok tercih edilmemektedir. Çünkü tıkayıcı maddenin başka yerlere gitmesi, maddenin zaman içerisinde etkinliğini yitirmesi, ağrı ve alerjik reaksiyonları gibi olumsuzlukları yaşama riski bulunmaktadır.

Mikro cerrahi haricinde ise, başvurulan cerrahi yöntemler bulunur. Kasık bölgesinden girilen, yüksek kasık bölgesinden girilen ya da laparoskopik yöntemler gibi yöntemler de bulunmaktadır.

Ancak alt kasık bölgesinden mikroskop altında yapılan mikro cerrahi yöntemi tüm dünyada altın standart olarak kabul edilir. Bu sebeple de doktorlar ameliyat gerektiren durumlarda mikro cerrahi yöntemini kullanmaktadır.

Varikosel Tekrarlar Mı?

Varikosel tedavisinde, mikro cerrahi haricinde yöntemler uygulandığında tekrarlama riski vardır. Ancak mikro cerrahi yöntemi ile yapılan ameliyatlarda hastalığın tekrarlaması neredeyse yok denecek kadar azdır.

Varikoselin İyileşme Süresi Ne Kadardır?

Mikro cerrahi yöntemi ile yapılan ameliyat sonrasında hasta 3 gün içinde normal günlük yaşantısına dönebildiği gibi 10 gün içerisinde de iş hayatına rahatlıkla dönebilir.

Fakat ağır efor gerektiren spor, egzersiz, cinsellik gibi aktiviteler için 4 ile 6 hafta gibi bir süre sonrasında eski yaşantısına dönebilir. Hasta ameliyattan sonra kontrollerini düzenli yaptırmalıdır. Böylece doktoru ne kadar sürede hangi aktiviteler için hazır olacağı konusunda hastayı bilgilendirir ve hasta bu duruma riayet etmelidir.

Varikosel Ameliyatından Sonra Spermler Ne Zaman Düzelir?

Ameliyat sonrasında, ameliyatın sperm üzerindeki olumlu ya da olumsuz etkisini görmek için, sperm yapım süresi göz önünde bulundurulmalıdır. Çünkü testislerdeki ana hücreden olgun bir sperm oluşması için 90 gün süre geçmesi gerekmektedir. Bu yüzden de ameliyattan sonra her 3 ayda bir sperm parametreleri kontrol edilmelidir. Varikosel ameliyatı sonrasında sperm üretimi bakımından en iyi iyileşme 6. Ayda ortaya çıkmaya başlar. 6. Ayda sperm parametrelerinde düzelme görülürse en belirgin sonuç olarak 9. ve 12. Aylar beklenmelidir. En doğru ve kesin sonuç son 6 ayda kesin olarak belirgin olacaktır. Fakat 6 ay sonra hastanın sperm parametrelerinde bir değişiklik olmaz ise sonraki 9. Ve 12. Ayda daha fazla ek bir iyileşme beklenemez.

Ameliyattan sonra, %60-65 oranında hastalarda sperm parametrelerinde düzelme görülür. %25-28 oranında hastada bir düzelme görülmez iken, %1 oranında hasta ameliyattan sonra kötüye gidebilir. Bu durum çok nadir olarak görülse de hastanın ameliyattan sonra kötüye doğru gitmesi durumu her iki testise de operasyon uygulandığı durumlarda meydana gelir.

Ameliyat Sonrası Hastaların Dikkat Etmesi Gereken Durumlar Nelerdir?

Varikosel ameliyatı sonrasında doktor tavsiyesine uygun olarak bazı dönemlerde dikkat edilmesi gereken konular vardır.

Dikkat edilmesi gerekenler;

  • Ağır egzersizler,
  • Sportif faaliyetler,
  • Uzun süre (bütün gün) ayakta kalmak,
  • Cinsel aktiviteler,

Ameliyat sonrasında ilk 10 gün ile 1 ay boyunca uzak durulması gereken konulardır. Bazı uzmanlar kasık bölgesini ve testisleri sıkan dar pantolon giyilmesini de ameliyat sonrasında önermemektedir.

Ağır sportif faaliyetler ameliyat sonrasında ilk günden itibaren en az 6 hafta yapılmamalıdır. Uzun süre ayakta kalmak yaklaşık bütün gün ayakta kalmak ise en az 20 gün boyunca uzak kalınmalıdır. Cinsel aktiviteler ise 1 ay boyunca uzak kalınarak ameliyat sonrası kontrollerde doktora danışılarak günlük yaşantıya dönülebilecek durumlardır.

Ameliyat Sonrası Yumurtalıkta Ağrı Yaşanır Mı?

Varikosel cerrahi ameliyatı sonrasında testis bölgesindeki sinirsel dokuların zedelenmesine bağlı olarak testislerde ameliyat sonrasında ağrı yaşanabilir. Fakat her testis ağrısı şikayeti olan hastaların ameliyat edilmesi doğru değildir. Öncelikle ağrının sebebi araştırılmalıdır. Kısırlık problemi devam eden ve mutlaka ameliyat edilmesi gereken hastalarda ameliyat sonrasında ağrı devam eder. İlk başlarda ağrı kesiciler ile ağrılar giderilir ve ameliyattan bir süre sonra zaten ağrılar kendiliğinden geçmekte ve hasta rahatlamaktadır.

Varikosel Ameliyatı Sonrası Şişlik Yaşanır Mı?

Ameliyat sonrasında, şişlikten daha çok ameliyat edilen taraftaki testiste sarkma olur ve bu normaldir. Çünkü ameliyat edilen tarafta ki testiste bağ dokusunun sertleşmesine bağlı olarak bu sarkma oluşur. Fakat şişlik farklı bir konudur. Şişlik testisin etrafında normalde olan sıvının artması yani hidrosel (sıvının 200 ml ulaşması) gelişmesidir. Şişlik mikro cerrahi yöntemi dışında uygulanan yöntemlerde daha fazla yaşanan bir sorundur. Mikro cerrahi yöntemi ile yapılan ameliyatlarda testiste şişlik görülme olasılığı %1’den daha azdır. Mikro cerrahi yönteminde damarlar net olarak görüldüğü için, bağlanma ve yakılma gibi işlemler yapılmadığı için, lenfatik dolaşım sistemi olumsuz olarak etkilenmemektedir. Dolayısıyla da mikro cerrahi ameliyatı sonrası testis etrafında sıvı toplanması ve şişlik oluşmaz.

Varikosel Ameliyatı Olan Kişilerin Çocuğu Olur Mu?

Erkeklerde kişinin çocuğunun olup olmaması sperm parametresinin düzeyine bağlıdır. Dolayısıyla özellikle mikro cerrahi yöntemi ile varikosel ameliyatı olan hastaların sperm parametresi %70-75 oranında düzelir. Bu da aynı oranda çocuk sahibi olabilir anlamına gelir. Fakat ameliyattan sonraki 6. Aydan sonraki dönemlerinde ölçümler yapıldığı halde kişinin sperm parametresinde iyileşme söz konusu değil ise hastanın çocuk sahibi olması için farklı yöntemler göz önünde bulundurulur. Yani kişinin yaş faktörü, alkol ve sigara kullanımı, eşinin çocuk sahibi olma ile ilgili sağlık durumu göz önüne alınarak, aşılama ya da tüp bebek gibi yöntemlere yönlendirilmelidir.

Kısırlık tek bir bireyin sorunu olmadığından çiftlerin klinik durumu beraber değerlendirilmelidir. Klinik durum ise hastanın ve eşinin yaş faktöründen başlayarak sağlık ile ilgili tüm laboratuvar sonuçları değerlendirilerek karar verilmesi gereken bir durumdur. Varikosel tanısı koyulmuş genç bir erkek hasta normal yollarla çocuk sahibi olmak istiyor ise bu tür hastalara mikro cerrahi ameliyatı kesinlikle önerilmelidir. Fakat aynı tanı yaşı geçkin olan hastalara koyulmuş ise, varikosel ameliyatı ve sonrasındaki iyileşme süreci (sperm parametresinin artması) göz önüne alınarak zaman kaybettirmek yerine hastayı direk aşılama ve tüp bebek tedavisine yönlendirmek daha doğru olur.

Varikosel Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Varikosel kronik bir hastalık olup, kendi kendine düzelmesi mümkün değildir.

Hastada bu durum çok ağrılı olmazsa ve kısırlık sorunu yaşamazsa bu rahatsızlığı hiç fark etmeden yaşantısına devam edebilir. Fakat bazı hastalarda ve çoğunlukla hem çok ağrılı hem de kısırlık olduğundan hastalığı doktora giderek fark edip, böylece tedaviye başlanır. Şayet tedavi edilmez ise, testis boyutlarında küçülme, sperm parametrelerinde azalma ve varikosel boyutlarında genişleme olabilir. Hatta daha da ilerler ise, testiste hormonal bozukluklara neden olur ya da çok az oranda olsa da hasta bu olumsuzlukların hiçbirini yaşamayarak varikosel rahatsızlığını fark etmeyebilir.

Varikosel Gençlerde ve Çocuklarda Ortaya Çıkar mı?

Bu hastalığın kötü bir yanı genellikle gençlerde görülmesidir. Özellikle ergenlik öncesinde görülmesi konusunda ise, teşhis ve tedavi zor olduğundan doktorların zorlandığı bir durumdur.

Varikoselin çocuk denecek yaş grubunda görülme oranı %1’dir. 13-15 yaş grubu erkeklerde görülme olasılığı ise %15 oranındadır. Çoğunlukla da 16-18 yaş grubunda ortaya çıkan varikoselin testis üzerinde olan etkisini değerlendirmek oldukça zordur. Çünkü bu yaş grubunda sperm üretimi tam olarak başlamadığı için, sperm fonksiyonlarını değerlendirmek çok sağlıklı olmaz. Ayrıca bu yaş grubundaki gençlerde semen analizi yapmak da etik olarak doğru olmadığından doktorlar önce ilk muayeneyi elle ve gözle yaparlar. Ameliyat kararının verilmesi zor olan bu yaş grubunda testisin boyutu ve kıvamı uzman doktor tarafından değerlendirirken radyolojik olarak da varikoselin evresi belirlenir.

Şayet genç hastalarda varikosel, testisin boyutlarında küçülmeye ve farklılığa neden oluyorsa ameliyat düşünülebilir. Ancak testisin kıvamında ve boyutunda bir farklılık olmayan genç hastalarda klinik takip yapılarak ergenlik dönemine kadar hasta gözlemlenir. Hasta ergenlik yaşına ulaştığında ve erkeklik hormonları çalışarak sağlıklı sperm üretimi başladığında, semen analizi yapılarak sperm parametreleri değerlendirilir ve bunun sonucuna göre ameliyat olup olmayacağına karar verilir.

Kısaca, genç yaşlı pek çok erkekte görülebilen bu hastalık, kişiye göre değişkenlik gösterir. Erken teşhis edilmeli ve kişiye özel tedavi uygulanmalıdır.

Varikosel şüpheniz varsa bir üroloji uzmanına mutlaka danışınız. Sitemizde yer alan bilgiler bilgilendirme amaçlı olup her hangi bir teşhis veya tedavi için değildir.


Leave a Comment